Viêm cơ tim là một bệnh lý tim mạch nghiêm trọng gây nguy cơ tử vong nội viện đáng kể đặc biệt trong vòng 30 ngày đầu. Nguyên nhân gây bệnh đa dạng, xuất phát từ rối loạn cấu trúc nội sinh nhưng cũng có thể do độc tố từ thuốc, virus, rượu bia. Vậy viêm cơ tim có lây không, cùng ECO Pharma hiểu rõ về nguồn gốc bệnh để có câu trả lời cụ thể.
Viêm cơ tim không phải là bệnh truyền nhiễm và không có khả năng lây truyền. Mặc dù vậy nguyên nhân làm cơ tim bị viêm là các loại virus thì có tính chất lây nhiễm trong cộng đồng.
Chẳng hạn như virus Coxsackie B (thuộc Enterovirus), virus Adeno, virus Parvovirus B19, virus COVID-19 (SARS-CoV-2), các loại virus cúm (Influenza), Herpes simplex (HSV), Epstein-Barr (EBV), Echovirus, Cytomegalovirus (CMV), Hepatitis (viêm gan B, C), HIV, Rubella lây truyền qua đường hô hấp, đường máu, đường sinh nở, quan hệ tình dục không an toàn và đường phân – miệng.
Mặc dù tổn thương viêm cơ tim chỉ xảy ra tại cơ tim và không lây trực tiếp nhưng các tác nhân gây bệnh như virus lại có khả năng lây lan và xâm nhập vào cơ thể người khỏe mạnh qua nhiều con đường khác nhau. Cụ thể:
Đường hô hấp được xem là con đường phổ biến để các virus liên quan đến viêm cơ tim có lây nhiễm. Khi người nhiễm virus ho, hắt hơi hoặc nói chuyện, các giọt bắn nhỏ chứa virus có thể phát tán ra môi trường và xâm nhập vào niêm mạc mũi, họng của người khỏe mạnh.
Nhiều virus đường hô hấp như virus cúm, adeno và SARS-CoV-2 đã được ghi nhận là những tác nhân có thể liên quan đến viêm cơ tim, đặc biệt trong hoặc sau giai đoạn nhiễm virus cấp tính. Sau khi xâm nhập vào cơ thể virus có thể lan truyền trong máu hoặc kích hoạt phản ứng viêm mạnh của hệ miễn dịch từ đó gây tổn thương tế bào cơ tim. (1)
Một số virus thuộc nhóm entero trong đó có virus coxsackie B là những tác nhân thường gặp gây viêm cơ tim do virus. Các virus này chủ yếu tồn tại và sinh sôi trong đường tiêu hóa đồng thời lây truyền qua đường phân – miệng. Việc lây nhiễm có thể xảy ra khi người bệnh thải virus ra ngoài theo phân sau đó virus xâm nhập vào cơ thể người khác thông qua thực phẩm, nước uống bị nhiễm bẩn hoặc do không rửa tay sạch sau khi tiếp xúc với phân hoặc các bề mặt chứa mầm bệnh.
Sau khi xâm nhập virus ban đầu nhân lên ở niêm mạc ruột và các hạch bạch huyết lân cận rồi có thể đi vào máu và lan đến nhiều cơ quan trong cơ thể, bao gồm cả tim. Ở một số người có cơ địa nhạy cảm sự hiện diện của virus tại tim cùng với phản ứng viêm của hệ miễn dịch có thể làm tổn thương tế bào cơ tim từ đó dẫn đến viêm cơ tim cấp.
Viêm cơ tim lây truyền qua đường máu thường ít gặp hơn nhưng khi xảy ra có thể gây ra những biến chứng tim mạch nghiêm trọng. Vi khuẩn hoặc nấm có thể xâm nhập trực tiếp vào máu thông qua vết thương hở, dùng chung kim tiêm hoặc thủ thuật y tế không đảm bảo vô trùng. Khi đã vào máu chúng có thể gây nhiễm khuẩn huyết và lan tới tim, làm tổn thương các cấu trúc tim như nội tâm mạc hoặc mô tim.
Một số vi khuẩn như staphylococcus aureus có thể gây tổn thương tim nặng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Ngoài ra ký sinh trùng trypanosoma cruzi – tác nhân gây bệnh Chagas cũng có thể lây qua máu, truyền máu hoặc ghép tạng sau đó xâm nhập vào cơ tim và gây viêm cơ tim nặng, làm suy giảm chức năng tim theo thời gian.
Trong một số trường hợp đặc biệt trẻ sơ sinh có thể bị ảnh hưởng bởi nhiễm trùng từ mẹ trong thời kỳ mang thai hoặc lúc sinh. Một số virus mà người mẹ mắc phải như virus rubella và cytomegalo có thể đi qua hàng rào nhau thai và truyền trực tiếp sang thai nhi.
Khi đó thai nhi không chỉ có nguy cơ bị viêm cơ tim bẩm sinh mà còn có thể gặp các dị tật tim mạch hoặc tổn thương bẩm sinh khác. Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào loại virus và thời điểm người mẹ nhiễm bệnh trong thai kỳ, đặc biệt là giai đoạn đầu mang thai.
Mặc dù viêm cơ tim không phải là bệnh lây truyền trực tiếp từ người sang người nhưng các tác nhân gây bệnh đặc biệt là virus vẫn có khả năng lây lan và gián tiếp làm tăng nguy cơ tổn thương cơ tim. Vì vậy việc phòng ngừa không chỉ nhằm tránh nhiễm bệnh nói chung mà còn góp phần bảo vệ tim mạch về lâu dài.
Bản thân bệnh viêm cơ tim có lây không thì hoàn toàn không nhưng những tác nhân gây bệnh như virus có khả năng lây từ người sang người. Chủ động phòng ngừa không chỉ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh mà còn hạn chế tình trạng lây truyền virus trong cộng đồng.
