Top 3 cách chữa bệnh trầm cảm an toàn và hiệu quả

Trầm cảm là một vấn đề sức khỏe tâm thần nghiêm trọng rất phổ biến và có thể được quản lý một cách hiệu quả. Khoảng 80% – 90% người bị trầm cảm nhận thấy các triệu chứng giảm bớt khi áp dụng phương pháp điều trị phù hợp (1). Để tìm hiểu các cách chữa bệnh trầm cảm, mời bạn theo dõi bài viết sau đây của ECO Pharma.

Bệnh trầm cảm có chữa được không?

Mặc dù chưa có cách chữa bệnh trầm cảm dứt điểm nhưng có nhiều giải pháp điều trị khác nhau có thể làm giảm các triệu chứng, đưa người bệnh hòa nhập trở lại cuộc sống. (2)

Nhiều người thắc mắc rằng liệu khi các triệu chứng trầm cảm biến mất có phải là bệnh đã khỏi hoàn toàn hay chưa? Trên thực tế, không có cách điều trị bệnh trầm cảm nào giúp điều trị khỏi bệnh 100%. Chúng chỉ có thể làm giảm bớt các triệu chứng để người bệnh cảm thấy dễ chịu hơn và trở lại sinh hoạt bình thường.

Mặc dù vậy người bệnh vẫn có những thay đổi tâm trạng và suy nghĩ. Bệnh trầm cảm vẫn có thể xuất hiện theo từng đợt và có nguy cơ tái phát trong tương lai.

Cách chữa bệnh trầm cảm an toàn

Tại Mỹ, khoảng 15,7 triệu người trưởng thành từng mắc trầm cảm nhưng chỉ có khoảng ⅓ số người này tìm cách điều trị. Nhiều người ngần ngại vì họ cho rằng vấn đề của mình không quá nghiêm trọng, xem trầm cảm là điều xấu hổ, yếu đuối hoặc tin rằng bệnh sẽ tự khỏi. Tuy nhiên, trầm cảm là một tình trạng y tế nghiêm trọng và cần được sự chăm sóc của bác sĩ chuyên môn.

 Có nhiều cách chữa bệnh trầm cảm an toàn và hiệu quả, bao gồm:

1. Sử dụng thuốc chống trầm cảm

 Nhiều loại thuốc điều trị trầm cảm phổ biến như:

• Thuốc ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc (SSRI).
• Thuốc ức chế tái hấp thu serotonin-norepinephrine (SNRI), hiệu quả trong việc điều trị cả trầm cảm và đau mãn tính.
• Thuốc chống trầm cảm ba vòng, dùng trong trường hợp người bệnh không phù hợp với các loại thuốc khác.
• Thuốc chống trầm cảm không điển hình giúp giảm các tác dụng phụ về tình dục.
• Thuốc ổn định tâm trạng hoặc thuốc chống loạn thần. (3)

Đối với trẻ em và thanh thiếu niên, bác sĩ tâm thần có thể khuyến nghị sử dụng thuốc chống trầm cảm khi các triệu chứng:

• Ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống hàng ngày và sức khỏe tổng thể.
• Gây khó khăn trong việc học tập và thành công ở trường.
• Không thuyên giảm khi đã điều trị bằng các phương pháp khác.

Lưu ý rằng cách chữa bệnh trầm cảm bằng thuốc không nhất thiết phải kéo dài suốt đời. Nếu triệu chứng cản trở quá trình trị liệu hoặc chăm sóc bản thân hàng ngày, thuốc có thể giúp giảm bớt các triệu chứng, từ đó mở đường cho các phương pháp điều trị khác. Khi tìm được phương pháp điều trị phù hợp, người bệnh có thể ngừng sử dụng thuốc.

2. Thực hiện tâm lý trị liệu

 Cách chữa bệnh trầm cảm thông qua việc thực hiện tâm lý trị liệu bao gồm:

• Trị liệu hành vi nhận thức (CBT): Biện pháp này giúp người bệnh hiểu suy nghĩ và hành vi của mình. Liệu pháp tập trung vào việc thay đổi cách người bệnh suy nghĩ, cảm nhận và hành động giúp họ vượt qua suy nghĩ tiêu cực. Các buổi trị liệu hành vi nhận thức thường kéo dài từ 8 – 16 buổi, có thể thực hành theo cá nhân hoặc nhóm, tùy thuộc vào mức độ của bệnh.
• Trị liệu giữa các cá nhân (IPT): Cách chữa trầm cảm này tập trung vào mối quan hệ và các vấn đề giao tiếp hoặc đối mặt với mất mát mà người bệnh đã trải qua. Các chuyên gia khuyến nghị, người bệnh nên tham gia từ 8 – 16 buổi để đạt hiệu quả tối ưu.
• Thúc đẩy hành vi: Phương pháp này liên quan đến việc xác định mối liên hệ giữa hành vi và tâm trạng, thực hiện thay đổi hành động của người bệnh để cải thiện tâm trạng. Các buổi thực hành có thể kéo dài từ 12 – 16 buổi cho một cá nhân.
• Giải quyết vấn đề cá nhân: Liệu pháp này tập trung vào việc xác định và lên kế hoạch giải quyết vấn đề, thích hợp để chữa chứng trầm cảm nặng. Các buổi học giải quyết vấn đề cá nhân thường diễn ra trong 6 – 12 buổi.
• Liệu pháp phân tâm bản thân: Cách trị bệnh trầm cảm này giúp người bệnh học cách phân tích suy nghĩ và cảm giác trong mối quan hệ và tình huống gây căng thẳng từ đó nhận ra vấn đề trong hành động và lời nói. Các buổi thực hành phân tâm bản thân thường kéo dài từ 8 – 16 buổi.
• Tư vấn: Các chuyên gia tư vấn, nhà tâm lý học sẽ trao đổi, “tâm sự” với người bệnh trong vòng 8 – 16 buổi để hỗ trợ người bệnh xem xét các vấn đề trong cuộc sống và tìm cách mới để giải quyết chúng.
• Liệu pháp cặp đôi: Phương pháp cặp đôi thường được áp dụng khi các vấn đề trong mối quan hệ cá nhân là nguyên nhân gây ra trầm cảm. Quá trình này thường diễn ra 15 – 20 buổi trong khoảng 5 – 6 tháng.

3. Biện pháp trị liệu bổ sung

Nếu cách chữa bệnh trầm cảm bằng thuốc và trị liệu tâm lý không hiệu quả, người bệnh có thể sẽ phải áp dùng các giải pháp điều trị bổ sung như:

• Kích thích từ xuyên sọ lặp đi lặp lại (rTMS): Kỹ thuật này sử dụng từ trường để kích thích các tế bào thần kinh trong não, nhằm cải thiện các triệu chứng của trầm cảm. Trong quá trình này, cuộn dây điện từ được đặt gần vùng trán để tạo ra dòng điện, kích thích tế bào thần kinh trong khoảng 30 phút mỗi lần. Có thể áp dụng phương pháp kích thích bùng nổ theta ngắt quãng cho thời gian ngắn hơn.
• Ketamine và Esketamine: Đây là 2 loại thuốc được sử dụng trong điều trị trầm cảm. Ketamine được truyền qua đường tĩnh mạch (IV) ở liều lượng thấp làm giảm nhanh các triệu chứng trầm cảm khó chữa, hiệu quả kéo dài từ vài ngày đến vài tuần. Esketamine có dạng xịt mũi được Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) phê duyệt và chỉ sử dụng trong điều kiện giám sát chặt chẽ tại các phòng khám. Chúng hoạt động khác biệt so với các loại thuốc chống trầm cảm thông thường và thường được dùng kết hợp với thuốc uống.
• Liệu pháp sốc điện chữa trầm cảm (ECT): Cách chữa bệnh trầm cảm bằng phương pháp này sử dụng điện lượng một cách cẩn trọng để gây ra cơn co giật nhẹ trong não khi người bệnh ngủ, giúp đảo ngược các triệu chứng trầm cảm nặng. Mặc dù có tác dụng phụ như lú lẫn hoặc mất trí nhớ tạm thời, ECT có thể giảm đáng kể tình trạng trầm cảm nặng.
• Kích thích dây thần kinh phế vị (VNS): Thường được xem xét sau khi các phương pháp kích thích não khác không hiệu quả. Biện pháp này sử dụng xung điện để kích thích dây thần kinh phế vị, cải thiện triệu chứng trầm cảm thông qua thiết bị cấy ghép trong ngực nối với dây thần kinh ở cổ.

Điều trị trầm cảm bao lâu thì khỏi?

Các triệu chứng trầm cảm có thể được cải thiện sau 1 – 2 tuần kể từ khi bắt đầu dùng thuốc. Tuy nhiên, nếu sau thời gian này thuốc không mang lại kết quả, người bệnh nên gặp bác sĩ để thảo luận về việc thay đổi loại thuốc.

Tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của bệnh, quá trình điều trị trầm cảm có thể mất vài tuần hoặc thậm chí lâu hơn để bệnh được thuyên giảm.

Làm thế nào để phòng ngừa bệnh trầm cảm đơn giản hiệu quả

Bên cạnh cách chữa bệnh trầm cảm, cà chữa trầm cảm không dùng thuốc, bên cạnh đó là phòng ngừa bệnh như thế nào? Bạn có thể thực hiện các cách dưới đây:

1. Tập trung vào giấc ngủ, ngủ đủ giấc

Trầm cảm cùng với một số loại thuốc điều trị, bao gồm cả thuốc chống trầm cảm có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ của bạn. Nhiều người bị trầm cảm thường ngủ nhiều hơn bình thường, trong khi một số khác lại khó ngủ hoặc thức dậy sớm hơn dự định. Vì thế, việc tạo lập thói quen ngủ đúng cách là điều quan trọng.

Bạn nên duy trì lịch trình ngủ đều đặn, tức là đi ngủ và thức dậy vào cùng một thời điểm hàng ngày. Hạn chế ngủ trưa quá 30 phút và thư giãn trước khi ngủ bằng cách nghe nhạc nhẹ, không lời, tắm nước ấm, đọc sách,… Chỉ dùng phòng ngủ cho việc ngủ và các hoạt động tình dục.

2. Kết nối giao tiếp với mọi người

Để áp dụng cách chữa bệnh trầm cảm, việc giữ gìn mối quan hệ và tham gia vào các hoạt động xã hội rất quan trọng. Trầm cảm khiến người bệnh kiệt sức, thiếu năng lượng tích cực, làm cho các hoạt động đơn giản như giao tiếp, ăn tối, xem phim thậm chí là ra ngoài đi dạo trở nên khó khăn.

Mặc dù vậy, bạn hãy cố gắng khắc phục điều này bằng cách dành thời gian cho sở thích của bản thân, gặp gỡ bạn bè, gia đình. Việc này không chỉ khiến bản thân năng động hơn mà còn giúp bạn cảm thấy tốt hơn trong cuộc sống hàng ngày.

3. Tập thể dục thường xuyên

 Tập thể dục đều đặn giúp nâng cao tâm trạng và cải thiện giấc ngủ. Nghiên cứu cho thấy 3 buổi tập aerobic hàng tuần có tác dụng ngang bằng việc dùng thuốc chống trầm cảm để điều trị trầm cảm mức độ nhẹ đến trung bình cho khoảng ⅔ số người trưởng thành. Theo một nghiên cứu được đăng tải trên tạp chí Y học Tâm lý (Mỹ) năm 2000, sau 10 tháng tập luyện liên tục, tỷ lệ người mắc trầm cảm giảm từ 52% xuống còn 33% so với nhóm sử dụng thuốc.

Với người bệnh trầm cảm có thể tập luyện nhẹ nhàng bằng cách đi bộ xung quanh khu vực sinh sống cùng một người bạn. Dần dần tăng cường mức độ tập luyện mỗi ngày trong tuần. Hãy thử sức với nhiều hoạt động khác nhau để tìm ra những môn thể thao mà bạn ưa thích. Làm việc mình thích thích và có sự tham gia của người khác sẽ giúp bạn duy trì được thói quen tập thể dục đều đặn.

4. Ăn ngon, không bỏ bữa

Người bị trầm cảm nên ăn gì và kiên gì? Đây là câu hỏi khó, mặc dù không có chế độ ăn kiêng cụ thể để chữa trị hoặc ngăn chặn trầm cảm nhưng ăn uống đúng cách sẽ giúp cơ thể khỏe mạnh và cung cấp đủ chất dinh dưỡng cần thiết. Không cần áp dụng chế độ ăn kiêng khắc nghiệt hoặc loại bỏ nhóm thực phẩm nhất định, bạn hãy tập trung vào việc nạp đủ calo, rau củ, ngũ cốc nguyên hạt và trái cây, đồng thời giảm thiểu chất béo và đường.

Cách chữa bệnh trầm cảm thông qua việc cắt giảm caffeine và các chất kích thích khác như soda, cà phê, trà, nước tăng lực và sôcôla vì chúng có thể gây căng thẳng thần kinh. Nếu cần thiết bạn nên tham khảo ý kiến của chuyên gia dinh dưỡng như Trung tâm Dinh dưỡng Nutrihome để được tư vấn thực đơn cụ thể cho tình trạng sức khỏe và thể trạng của mình.

Một số thực phẩm đặc biệt hữu ích trong việc chống trầm cảm bao gồm:

• Cá: Nghiên cứu cho thấy những người ăn nhiều cá ít mắc các triệu chứng trầm cảm hơn. Cá giàu chất béo omega-3 giúp các chất dẫn truyền thần kinh như serotonin trong não hoạt động hiệu quả.
• Các loại hạt: Hạt cung cấp nguồn chất béo omega-3 dồi dào. Nghiên cứu chỉ ra rằng việc ăn hạt óc chó giảm nguy cơ mắc trầm cảm.
• Probiotic: Để chữa bệnh trầm cảm, nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng có một mối quan hệ mật thiết giữa sức khỏe đường ruột và trạng thái tâm thần. Các loại thực phẩm giàu probiotic như sữa chua, nấm tuyết Tây Tạng, kim chi, và trà kombucha (loại trà được lên men bằng con giống scoby) không chỉ tốt cho hệ tiêu hóa mà còn có thể góp phần cải thiện tâm trạng và hỗ trợ trong việc giảm các triệu chứng trầm cảm.

5. Không sử dụng thuốc lá, rượu bia

 Cà phê, trà, soda và sôcôla đều chứa caffeine. Bạn có thể uống một lượng vừa phải (khoảng 400 mg) caffeine vào buổi sáng nhưng nên tránh dùng vào buổi chiều ít nhất 6 tiếng trước khi đi ngủ. Nếu bạn thường xuyên dùng caffeine, cần cố gắng giảm dần lượng tiêu thụ để tránh cảm giác khó chịu khi cai.

Rượu là chất gây trầm cảm và uống rượu có thể gây cản trở giấc ngủ. Mặc dù rượu có thể tạm thời giúp bạn thoát khỏi cảm giác trầm cảm nhưng thực tế chúng làm trầm trọng hơn các triệu chứng. Rượu còn giảm khả năng kiểm soát, thúc đẩy các hành vi nguy hiểm và quyết định không tốt gây ra hậu quả về sau.

6. Dành thời gian cho bản thân

Bạn hãy cố gắng dành một khoảng không gian riêng cho bản thân hàng ngày, dù chỉ là 15 phút. Sử dụng thời gian này để thư giãn, chăm sóc nhu cầu cá nhân hoặc làm bất cứ điều gì giúp bạn “nạp lại năng lượng tích cực”.

Ngoài ra, các quốc gia phát triển ngày nay đang hướng đến việc sử dụng sản phẩm chiết xuất từ thảo dược tự nhiên như một cách chữa bệnh trầm cảm hoặc phòng ngừa bệnh. Các sản phẩm này giúp cơ thể tự sản sinh và điều chỉnh ba loại hormone nội tiết cơ bản, nhằm phòng ngừa và kiểm soát trầm cảm, đặc biệt là trong thời kỳ tiền mãn kinh – mãn kinh. Thảo dược Lepidium Meyenii có khả năng hỗ trợ Não Bộ – Tuyến yên – Buồng trứng hoạt động hiệu quả, điều chỉnh ba hormone nội tiết để đáp ứng nhu cầu của cơ thể, cải thiện sức khỏe, nhan sắc và sinh lý nữ, giảm bớt sự suy giảm thể chất và tâm trạng, hỗ trợ vượt qua trầm cảm.

7. Tiếp xúc với ánh mặt trời

Ánh nắng mặt trời giúp cơ thể sản xuất vitamin D, một dưỡng chất thiết yếu cho sức khỏe xương, răng và hệ miễn dịch. Chúng cũng giúp điều chỉnh nhịp sinh học của cơ thể, ảnh hưởng đến giấc ngủ, tâm trạng và “dòng năng lượng tích cực”.

Một số người cảm thấy trầm cảm mỗi khi bước vào một thời điểm nhất định trong năm, đặc biệt là mùa đông khi ngày ngắn hơn và đêm dài hơn. Loại trầm cảm này là rối loạn cảm xúc theo mùa (SAD). Do đó, cách trị trầm cảm là bạn hãy dành ít nhất 15 – 30 phút mỗi ngày để tắm nắng vào buổi sáng sớm (khoảng 7 – 9 giờ) hoặc chiều muộn (khoảng 16 – 17 giờ), mở cửa sổ và rèm cửa để cho ánh sáng tự nhiên vào nhà, đi dạo hoặc tập thể dục ngoài trời.

Một số lưu ý khi thực hiện chữa bệnh trầm cảm

Nếu bạn đang tìm hiểu cách chữa bệnh trầm cảm, dưới đây là một số lưu ý quan trọng:

• Phương pháp điều trị trầm cảm thường bao gồm việc dùng thuốc chống trầm cảm và liệu pháp tâm lý. Bạn nên thảo luận với bác sĩ để chọn lựa phương pháp phù hợp với tình trạng của mình và tuân thủ nghiêm ngặt theo hướng dẫn điều trị. Không tùy ý ngừng điều trị mà không có sự đồng ý của bác sĩ.
• Đảm bảo chế độ ăn uống cân đối và lành mạnh, bổ sung đủ dưỡng chất cần thiết như vitamin C, B, D, B9, magie, selen, kẽm, axit béo omega-3,.. để cải thiện tâm trạng và tăng cường chức năng não bộ.
• Tập thể dục đều đặn, ít nhất 30 phút mỗi ngày, 5 ngày mỗi tuần để giảm căng thẳng, tăng cường sức khỏe và sản sinh các chất làm tăng cảm giác hạnh phúc như endorphin và serotonin.
• Cách trị bệnh trầm cảm cần duy trì thói quen sinh hoạt điều độ, ngủ đủ 7 – 9 tiếng mỗi đêm và tránh thức khuya hoặc ngủ quá nhiều. Vì giấc ngủ tốt giúp cân bằng hormone và cải thiện tâm trạng.
• Tìm kiếm sự hỗ trợ từ người thân, bạn bè, đồng nghiệp hoặc các nhóm cộng đồng. Đừng cô lập bản thân và hãy chia sẻ những cảm xúc hoặc vấn đề của bạn với những người mình tin tưởng.
• Hạn chế hoặc tránh các chất kích thích như rượu, thuốc lá, cà phê, đường và các chất gây nghiện khác vì chúng gây thay đổi cảm xúc thất thường và ảnh hưởng xấu đến sức khỏe.
• Học cách quản lý căng thẳng và đối phó với các khó khăn bằng cách áp dụng các phương pháp thư giãn như thiền, hít thở sâu, nghe nhạc, đọc sách, yoga chữa trầm cảm hoặc duy trì sở thích cá nhân.
• Kiên nhẫn điều trị lâu dài và tái khám định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ.

Qua cách chữa bệnh trầm cảm trên, từ việc duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, tập thể dục đều đặn cho đến việc tận dụng liệu pháp tâm lý và tìm kiếm sự hỗ trợ y tế chuyên nghiệp, mỗi cách trị trầm cảm đều mang lại lợi ích thiết thực giúp bạn tìm lại sự cân bằng và niềm vui trong cuộc sống. Lưu ý rằng, việc tìm kiếm và áp dụng phương pháp điều trị phù hợp là bước đầu tiên và quan trọng giúp bạn điều trị bệnh trầm cảm.