4 cách dùng cây xấu hổ chữa mất ngủ dễ dàng áp dụng

Các bộ phận của cây xấu hổ đều có thể dùng làm thuốc đã được biết đến rộng rãi trong y học dân tộc và dược tính của nó cũng đã được nhiều nghiên cứu chứng minh. Không chỉ lợi tiểu, chống viêm, an thần, cây xấu hổ chữa mất ngủ còn được dùng phổ biến trong thuốc Nam và Đông y.

Tìm hiểu về cây xấu hổ

Cây xấu hổ có tên khoa học là Mimosa pudica L., còn được gọi là cây mắc cỡ. Loại cây có nguồn gốc từ vùng nhiệt đới châu Mỹ, Úc, nhưng hiện nay đã phân bố rộng rãi trên khắp thế giới, bao gồm cả Việt Nam. (1)

• Cây: Hình trụ, thuôn nhọn, có nhánh cấp hai, ba, dày tới 2 cm, bề mặt thô nhăn dọc, màu nâu xám, vỏ dạng xơ, vị hơi chát.
• Thân: Hình trụ, đường kính tới 2,5 cm, có gai thưa, phủ lông dài yếu, có rãnh dọc.
• Lá: Lá kép, mọc so le, hình mác tuyến tính. Mỗi lá có 10 – 20 cặp lá chét, dài 0,6 cm – 1,2 cm, rộng 0,3 cm – 0,4 cm, màu xanh vàng.
• Hoa: Hoa màu hồng, hình cầu, cuống có gai. Đài hoa rất nhỏ, tràng hoa màu hồng với 4 thuỳ hình trứng, nhị hoa mọc nhiều.
• Quả: Quả khô, dài 1 cm – 1,6 cm, rộng 0,4 cm – 0,5 cm, chứa 2 – 5 hạt có lông xòe màu vàng, dài 0,3 cm, nhẵn và màu rơm.
• Hạt: Hạt hình bầu dục, màu nâu đến xám, dài 0 cm – 0,3 cm, rộng 2,5 mm.

Vì sao cây xấu hổ chữa mất ngủ được?

Cây xấu hổ trị mất ngủ vì có nhiều đặc tính dược lý, tác dụng tích cực đối với sức khỏe tâm thần, giúp chữa mất ngủ hiệu quả bằng cách: (2)

• Giảm lo âu: Cây xấu hổ có tác dụng giải lo âu nhờ khả năng tương tác với thụ thể serotonin (5-HT), điều chỉnh tâm trạng.
• Chống trầm cảm: Nghiên cứu cho thấy cây xấu hổ chống trầm cảm, cải thiện tâm trạng, giảm triệu chứng trầm cảm. Điều này góp phần giải toả stress, cải thiện chất lượng giấc ngủ.
• Tăng cường trí nhớ: Chiết xuất từ cây xấu hổ tăng cường nhận thức, trí nhớ, giúp tỉnh táo, thúc đẩy giấc ngủ sâu, phục hồi.
• Chống oxy hóa: Cây xấu hổ chứa các hợp chất chống oxy hóa alkaloid, flavonoid, tannin, phenolic, bảo vệ não khỏi tác hại của các gốc tự do gây căng thẳng, từ đó cải thiện sức khỏe tinh thần, giấc ngủ.

• Điều chỉnh thụ thể thần kinh: Cây xấu hổ ảnh hưởng đến các thụ thể thần kinh quan trọng như serotonin, dopamine, điều chỉnh tâm trạng, trí nhớ, hỗ trợ giấc ngủ.
• Bảo vệ tế bào thần kinh: Cây xấu hổ bảo vệ tế bào thần kinh khỏi tổn thương, hữu ích trong việc điều trị các bệnh thoái hóa thần kinh như Alzheimer, Parkinson, từ đó duy trì sức khỏe tinh thần, giấc ngủ.

Ưu điểm và nhược điểm khi dùng cây xấu hổ chữa mất ngủ

Trước khi sử dụng cây xấu hổ chữa mất ngủ, hãy cân nhắc kỹ lưỡng các ưu điểm và nhược điểm như:

1. Ưu điểm

• An toàn, ít tác dụng phụ: Loại cây này được coi là an toàn, ít tác dụng phụ, không gây buồn ngủ ban ngày, chóng mặt, táo bón.
• Dễ kiếm, dễ sử dụng, chi phí thấp: Cây xấu hổ mọc dại, dễ tìm, có thể tự trồng hoặc mua tại các cửa hàng thuốc Đông y. Cách sử dụng đơn giản, nhiều người sắc uống, hãm trà hoặc kết hợp với các loại dược liệu khác.
• Hiệu quả cho mất ngủ nhẹ đến trung bình: Nghiên cứu cho thấy cây xấu hổ có hiệu quả trong việc điều trị mất ngủ nhẹ đến trung bình, giúp người bệnh dễ dàng chìm vào giấc ngủ, ngủ sâu, giảm số lần thức giấc ban đêm.

2. Nhược điểm

• Hiệu quả chậm: Các bài thuốc ngủ từ cây xấu hổ có hiệu quả chậm hơn so với thuốc tây, cần dùng vài tuần, vài tháng đủ thang mới thấy kết quả.
• Không phù hợp cho mất ngủ nặng: Cây xấu hổ không hiệu quả trong điều trị mất ngủ nặng. Do đó bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ để được tư vấn, khắc phục triệu chứng, đặc biệt là khi mất ngủ do bệnh lý.
• Cần kiên trì sử dụng: Để đạt hiệu quả tốt, bạn cần sử dụng cây xấu hổ đều đặn mỗi ngày vào cùng một thời điểm, duy trì lâu dài.

Hướng dẫn cách sử dụng cây xấu hổ chữa mất ngủ ngay tại nhà

Cùng ECO Pharma tìm hiểu một số cách sử dụng cây xấu hổ chữa mất ngủ tại nhà theo Y học cổ truyền.

1. Sử dụng nước cây xấu hổ chữa mất ngủ

Để dùng cây xấu hổ chữa mất ngủ, bạn cần chuẩn bị 30 gram – 50 gram lá cây tươi rửa sạch với nước muối pha loãng, 500ml nước, cho vào nồi đun sôi trong 15 – 20 phút. Khi nước đã nguội, lọc lấy nước cốt, uống trước khi đi ngủ khoảng 30 phút. Duy trì uống 1 – 2 ly mỗi ngày khi còn ấm, tránh để qua đêm. Nếu bạn đang mang thai hoặc cho con bú, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng để đảm bảo an toàn.

2. Các bài thuốc chữa mất ngủ từ cây xấu hổ

Bạn có thể thử một số bài thuốc Đông Y chữa mất ngủ sau:

• Bài thuốc 1: Chuẩn bị 20 gram lá cây xấu hổ, 20 gram hoa cúc, 20 gram táo tàu, 500ml nước. Rửa sạch tất cả các nguyên liệu mang đi đun sôi trong 15 – 20 phút. Khi đã nguội, lọc lấy nước, uống trước khi đi ngủ khoảng 30 phút, mỗi ngày 1 ly.
• Bài thuốc 2: Nguyên liệu gồm 20 gram rễ cây xấu hổ, 20 gram thảo quyết minh, 20 gram lạc tiên, 500ml nước. Rửa sạch nguyên liệu, sắc riêng rễ cây xấu hổ với 500ml nước trong 15 phút, sau đó cho thảo quyết minh, lạc tiên vào, đun thêm 5 phút. Để nguội, lọc lấy nước, uống trước khi đi ngủ 30 phút, duy trì mỗi ngày 1 ly.
• Bài thuốc 3: Bài thuốc này cần bột lá cây xấu hổ và mật ong, trộn theo tỉ lệ 1:1, vo thành viên nén. Uống 2 – 3 viên trước khi đi ngủ 30 phút mỗi ngày.

Xem thêm: 14 cây thuốc nam trị mất ngủ vô cùng hiệu quả

Những lưu ý khi dùng cây xấu hổ chữa mất ngủ

Khi sử dụng cây xấu hổ chữa mất ngủ, bạn cần tuân thủ các lưu ý sau để đảm bảo an toàn, hiệu quả:

• Tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng cây xấu hổ để xác định nguyên nhân mất ngủ, được tư vấn phương pháp điều trị rồi mới kết hợp dùng loại cây này.
• Nếu bạn mang thai, cho con bú hoặc đang dùng thuốc khác, cần thông báo cho bác sĩ để được tư vấn, kiểm tra cụ thể.
• Chỉ sử dụng 10 gram – 20 gram cây xấu hổ mỗi ngày, có thể sắc uống, pha trà hoặc tán bột để dùng. Không nên dùng quá liều vì có thể gây ra tác dụng phụ nguy hiểm.
• Theo dõi cẩn thận tác dụng khi sử dụng cây xấu hổ, nếu bị buồn nôn, tiêu chảy, dị ứng, hãy ngừng sử dụng và tham khảo ý kiến bác sĩ.
• Kiên trì sử dụng cây xấu hổ từ 2 – 4 tuần đều đặn để hiệu quả cải thiện giấc ngủ.

Tác dụng khác của cây xấu hổ đối với sức khỏe

Cây xấu hổ chữa mất ngủ và nó còn có nhiều đặc tính dược lý hỗ trợ các vấn đề về sức khỏe khác như:

• Kháng khuẩn: Loại cây này có khả năng chống lại nhiều loại vi khuẩn gây bệnh da, đường hô hấp, tiêu hóa. Chiết xuất của nó còn giúp điều trị các bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn, giảm nguy cơ mắc bệnh, đẩy nhanh quá trình phục hồi.
• Bảo vệ cơ thể khỏi nọc độc: Chiết xuất cây xấu hổ có thể trung hòa độc tố, giảm bớt triệu chứng ngộ độc do rắn, côn trùng cắn, hỗ trợ quá trình phục hồi tổn thương.
• Hỗ trợ phòng ngừa ung thư: Các hợp chất trong cây xấu hổ có khả năng ức chế sự tiến triển của tế bào ung thư, ngăn chặn di căn, tăng cường hệ miễn dịch.
• Kiểm soát co giật ở người bị động kinh: Ngoài dùng cây xấu hổ trị mất ngủ, chiết xuất từ cây này còn giúp ổn định hệ thần kinh, giảm tần suất, mức độ co giật.
• Tăng cường chức năng sinh lý: Cây xấu hổ giúp tăng cường ham muốn tình dục, cải thiện chức năng sinh lý ở cả nam và nữ, thúc đẩy lưu lượng máu đến cơ quan sinh dục, tăng hiệu suất tình dục.
• Hỗ trợ quá trình chữa lành vết thương: Cây kích thích sản sinh collagen, tái tạo tế bào, giảm nguy cơ sẹo lồi.
• Hỗ trợ phục hồi tổn thương dây thần kinh: Cây xấu hổ kích thích tái tạo tế bào, cải thiện chức năng dẫn truyền, giảm đau do tổn thương thần kinh.
• Tăng bài tiết nước tiểu, hỗ trợ điều trị sỏi thận: Cây có tác dụng lợi tiểu, loại bỏ độc tố, ngăn ngừa hình thành sỏi, hạn chế nguy cơ tái phát.
• Giảm viêm nhiễm: Cây xấu hổ có đặc tính chống viêm, giảm đau, sưng tấy, cải thiện các triệu chứng viêm nhiễm như viêm khớp, da.

Các biện pháp cải thiện mất ngủ khác

Ngoài dùng cây xấu hổ chữa mất ngủ, bạn có thể duy trì lối sống lành mạnh, áp dụng thói quen vệ sinh giấc ngủ như: (3)

• Tạo môi trường ngủ lý tưởng: Phòng ngủ mát mẻ, yên tĩnh, tối. Tránh xem TV, sử dụng các thiết bị điện tử vì ánh sáng xanh từ chúng làm gián đoạn chu kỳ ngủ – thức.
• Giữ lịch ngủ cố định: Đi ngủ – thức dậy vào cùng một thời điểm mỗi ngày, kể cả cuối tuần, tránh ngủ trưa quá 30 phút sẽ ảnh hưởng đến giấc ngủ ban đêm.
• Hạn chế caffeine, nicotine, rượu: Tránh sử dụng các chất kích thích này gần giờ đi ngủ. Mặc dù rượu giúp bạn dễ ngủ, nhưng lại làm giấc ngủ chập chờn, khiến bạn tỉnh giấc vào ban đêm.
• Tập thể dục đều đặn: Vận động thường xuyên vào ban ngày, ít nhất 5 – 6 giờ trước khi đi ngủ, tránh tập thể dục quá gần giờ đi ngủ.
• Ăn uống theo lịch trình đều đặn: Tránh ăn tối muộn (ăn trước giờ đi ngủ 2 tiếng) hạn chế uống nhiều nước gần giờ đi ngủ.
• Quản lý căng thẳng: Tìm cách thư giãn trước khi đi ngủ như đọc sách, nghe nhạc nhẹ, tắm nước ấm, tập thiền, yoga, liệu pháp xoa bóp để giúp thư giãn.
• Bổ sung dưỡng chất tốt cho não: Không chỉ có cây xấu hổ trị mất ngủ, tinh chất Blueberry (chiết xuất việt quất), Ginkgo Biloba (chiết xuất bạch quả) giúp cải thiện giấc ngủ, giảm căng thẳng, mệt mỏi, tăng cường lưu thông máu và chức năng não bộ. Chúng hỗ trợ giảm căng thẳng, cải thiện trí nhớ, tập trung, giúp bạn dễ dàng đi vào giấc ngủ và ngủ ngon hơn.
• Liệu pháp hành vi nhận thức cho chứng mất ngủ (CBT-I): Đây là kế hoạch điều trị kéo dài 6-8 tuần, giúp người bệnh học cách chìm vào giấc ngủ nhanh và ngủ lâu hơn, bao gồm: Liệu pháp nhận thức giảm lo lắng về việc không thể ngủ; Giáo dục giấc ngủ hướng dẫn các thói quen tốt trước khi ngủ; Liệu pháp hạn chế giấc ngủ, giới hạn thời gian nằm trên giường khi không thể ngủ hãy ra khỏi đó, thực hiện các biện pháp thư giãn, chỉ quay lại khi thấy buồn ngủ; Liệu pháp kiểm soát kích thích giúp thiết lập chu kỳ ngủ – thức đều đặn, liên kết giường với giấc ngủ.
• Thuốc theo toa: Một số loại thuốc thường dùng ngắn hạn hay dài hạn để điều trị chứng mất ngủ như: Thuốc chủ vận thụ thể benzodiazepin như zolpidem, zaleplon, eszopiclone; Chất chủ vận thụ thể melatonin như ramelteon; Thuốc đối kháng thụ thể orexin như suvorexant, không khuyến khích cho những người mắc chứng ngủ gà.
• Thuốc không có nhãn: Một số thuốc dùng cho các tình trạng sức khỏe khác cũng được kê đơn để điều trị chứng mất ngủ như thuốc chống trầm cảm, chống loạn thần, chống co giật.
• Thuốc không kê đơn, thuốc bổ sung: Trao đổi với bác sĩ về bất kỳ sản phẩm không kê đơn nào bạn đang dùng. Một số thuốc chứa kháng histamine không an toàn cho người bệnh. Melatonin có thể gây tác dụng phụ như buồn ngủ ban ngày, đau đầu, ảnh hưởng đến huyết áp.

Câu hỏi liên quan

Cây xấu hổ được sử dụng trong y học dân tộc với nhiều mục đích như điều trị mất ngủ, chống viêm, giảm đau. Khi dùng loại cây này, một số người có thắc mắc như:

1. Liều lượng sử dụng cây xấu hổ là bao nhiêu?

Liều lượng khuyến cáo mỗi ngày không quá 120 gram, lá và cành có thể dùng tươi hoặc phơi khô. Đối với vết thương hở, giã nát cây xấu hổ tươi để đắp vào vết thương giúp cầm máu, giảm đau. Nếu dùng để sắc nước cây xấu hổ uống, liều lượng khuyến cáo mỗi ngày là 6 gram – 12 gram.

2. Dùng cây xấu hổ chữa mất ngủ có tác dụng phụ gì không?

Dùng cây xấu hổ chữa mất ngủ tuy an toàn nhưng vẫn xảy ra tác dụng phụ nhẹ ở một số người như buồn nôn, tiêu chảy hoặc dị ứng da.

Cây xấu hổ chữa mất ngủ, cần sử dụng đúng cách, tham khảo ý kiến y khoa nếu đang mang thai, cho con bú hoặc dùng thuốc khác. Với triệu chứng mất ngủ nghiêm trọng, hãy khám bác sĩ chuyên khoa thần kinh để được tư vấn, điều trị đúng cách.