Trầm cảm sau sinh kéo dài bao lâu? [Chuyên gia giải đáp chi tiết]

Theo Viện Sức khỏe Tâm thần Quốc gia Mỹ (NIMH), khoảng 15% phụ nữ sau khi sinh con sẽ trải qua trầm cảm sau sinh. Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng đối với nhiều phụ nữ, nếu không được điều trị kịp thời, trầm cảm sau sinh có thể trở thành một vấn đề kéo dài. Điều này đặt ra câu hỏi: “Trầm cảm sau sinh kéo dài bao lâu?”, hãy cùng theo dõi bài viết dưới đây của ECO Pharma để biết rõ thông tin. (1)

Nguyên nhân dẫn đến bệnh trầm cảm sau sinh

Trước khi giải đáp vấn đề “trầm cảm sau sinh kéo dài bao lâu”, bạn nên tìm hiểu nguyên nhân cụ thể của trầm cảm sau sinh (PPD). Tình trạng này được cho là kết quả của sự phối hợp giữa các yếu tố thể chất, cảm xúc và môi trường như:

• Thay đổi nội tiết tố: Mức độ estrogen và progesterone giảm đột ngột sau sinh, điều này có thể tác động lên tâm trạng và cảm xúc của người mẹ.
• Thiếu ngủ: Nhu cầu chăm sóc bé sơ sinh thường xuyên có thể làm gián đoạn giấc ngủ của người mẹ dẫn đến mệt mỏi, căng thẳng và biến đổi tâm trạng.
• Căng thẳng về cảm xúc: Áp lực của việc làm mẹ, đặc biệt là lần đầu tiên hoặc khi thiếu sự hỗ trợ có thể khiến phụ nữ cảm thấy quá tải, lo lắng, tội lỗi hoặc tự nghi ngờ về năng lực của bản thân.
• Các biến cố cuộc sống: Những khi căng thẳng hoặc đau buồn diễn ra trong sau thai kỳ như khó khăn tài chính, rối loạn trong mối quan hệ, bạo lực gia đình hoặc mất mát cũng có thể là nguyên nhân trầm cảm sau sinh gây ra hoặc làm trầm trọng thêm chứng trầm cảm sau sinh. (2)

Quan tâm trầm cảm sau sinh kéo dài bao lâu và rủi ro phát triển bệnh ở một số phụ nữ cao hơn do các yếu tố cá nhân, bao gồm:

• Tiền sử cá nhân hoặc trong gia đình mắc chứng trầm cảm hoặc rối loạn tâm thần.
• Sinh con trong hoàn cảnh không mong muốn hoặc khi sức khỏe không đảm bảo.
• Gặp khó khăn và biến cố trong quá trình thai kỳ và lúc sinh nở.
• Mang thai và sinh nở không theo kế hoạch hoặc bất ngờ.

Nhận thức rõ về những yếu tố này giúp đánh giá và quản lý rủi ro, từ đó hỗ trợ phòng ngừa và điều trị trầm cảm sau sinh một cách hiệu quả.

Bị trầm cảm sau sinh kéo dài bao lâu?

Thông thường nhất là khoảng một năm đầu sau sinh con, một số ít phụ nữ bị chứng trầm cảm sau sinh kéo dài tới 3 năm. Thời gian này phụ thuộc vào nhiều yếu tố như mức độ nghiêm trọng của triệu chứng, sự hỗ trợ từ gia đình, bạn bè và chuyên gia tâm lý, hiệu quả của phương pháp điều trị. (3)

Để hiểu rõ hơn, bạn có thể xem xét ba mức độ của trầm cảm sau sinh:

Mức độ 1 – Mức độ nhẹ nhất và thường gặp nhất ở phần lớn phụ nữ sau sinh

Thường được gọi là “baby blues”. Tình trạng này thường xuất hiện trong vài ngày đầu sau khi sinh và có thể kéo dài đến 2 tuần. Trong giai đoạn này người bệnh có biểu hiện như thay đổi tâm trạng, khóc lóc, lo lắng và khó ngủ.

Mức độ 2 – Mức độ trung bình

Đây là giai đoạn nghiêm trọng và dai dẳng hơn, ảnh hưởng đến khoảng 1/7 phụ nữ sau khi sinh. Có thể xuất hiện bất kỳ lúc nào trong năm đầu tiên sau sinh và kéo dài 4 – 6 tháng trước khi chuyển sang giai đoạn 3. Người mẹ sẽ có cảm giác chán nản, mất hứng, khó kết nối với em bé, xa cách gia đình và bạn bè, cáu kỉnh, cảm thấy tội lỗi, mất ngủ và suy nghĩ tự làm hại mình hoặc em bé.

Mức độ 3 – Mức độ nguy hiểm

Đây là dạng hiếm gặp và nghiêm trọng nhất của bệnh trầm cảm sau sinh, hay còn gọi là rối loạn tâm thần sau sinh. Tình trạng này ảnh hưởng đến khoảng 1 hoặc 2 trên 1.000 phụ nữ sau khi sinh. Thường bắt đầu trong tuần đầu tiên sau sinh và yêu cầu sự can thiệp y tế khẩn cấp. Người bệnh có dấu hiệu nhầm lẫn, ảo tưởng, ảo giác, suy nghĩ ám ảnh, kích động cực độ và hành vi tự tử hoặc hành vi nguy hiểm.

Trầm cảm sau sinh gây ảnh hưởng gì đến cuộc sống?

Hiểu rõ việc trầm cảm sau sinh kéo dài bao lâu, bệnh không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần mà còn có tác động tiêu cực đến thể chất, mối quan hệ và công việc như:

• Sức khỏe thể chất: Bệnh có thể gây ra các vấn đề như rối loạn giấc ngủ, thay đổi khẩu vị, đau đầu, mệt mỏi và khó chịu. Đồng thời, trầm cảm sau sinh cũng tăng nguy cơ mắc các bệnh mãn tính như tiểu đường, bệnh tim và béo phì.
• Sức khỏe tâm thần: Bệnh có thể gây ra khó khăn trong việc suy nghĩ và nhận thức, tập trung và đưa ra quyết định. Tình trạng này cũng làm tăng nguy cơ mắc các rối loạn tâm thần khác như lo lắng, hoảng sợ, rối loạn ám ảnh cưỡng chế và căng thẳng sau chấn thương.
• Mối quan hệ: Trầm cảm sau sinh làm ảnh hưởng đến mối gắn kết giữa mẹ và con, về lâu dài sẽ tác động tiêu cực đến sự phát triển và sức khỏe của trẻ. Bệnh cũng gây căng thẳng trong quan hệ với bạn đời, gia đình và bạn bè, dẫn đến sự cô lập và xung đột.
• Công việc: Bệnh làm giảm năng suất và hiệu quả làm việc của người mẹ. Tình trạng này còn tăng tỷ lệ vắng mặt và thôi việc, gây thiệt hại kinh tế cả cho người mẹ và nơi làm việc.

Ngoài việc quan tâm trầm cảm sau sinh kéo dài bao lâu, đây cũng là một vấn đề nghiêm trọng cần được điều trị kịp thời để bảo vệ chất lượng cuộc sống của người mẹ và gia đình.

Phòng ngừa và điều trị bệnh trầm cảm sau sinh như thế nào?

Sau khi đã biết trầm cảm sau sinh kéo dài bao lâu, để phòng ngừa và điều trị trầm cảm sau sinh một cách hiệu quả, dưới đây là những lời khuyên hữu ích:

• Tư vấn và điều trị tâm lý: Liệu pháp tâm lý, còn gọi là tư vấn có thể giúp người bệnh giải quyết cảm xúc và vấn đề, định hướng mục tiêu và phản ứng một cách tích cực với các tình huống khác nhau. Bạn nên gặp gỡ chuyên gia tư vấn tâm lý có chuyên môn về trầm cảm sau sinh để được hỗ trợ.
• Chế độ ăn uống cân đối: Một chế độ ăn uống lành mạnh, giàu dưỡng chất, với trái cây, rau, cá, ngũ cốc, đậu và thảo mộc có thể giúp cải thiện tinh thần. Hạn chế thực phẩm chứa đường, chất béo và chất chế biến sẵn. Bổ sung axit béo omega-3 và vitamin B9, B12 có thể giúp giảm nguy cơ và mức độ nghiêm trọng của chứng trầm cảm sau sinh.
• Suy nghĩ tích cực: Cố gắng thách thức và thay thế những suy nghĩ tiêu cực bằng quan điểm thực tế và tích cực hơn. Thực hành các phương pháp thư giãn như thở sâu, thiền hoặc yoga để giảm căng thẳng.
• Lập kế hoạch tập luyện: Tập thể dục đều đặn như bơi lội, đạp xe, chạy bộ hoặc khiêu vũ có thể giảm stress và cải thiện tâm trạng, ưu tiên tập luyện 5 lần mỗi tuần, mỗi lần 35 – 45 phút, chọn các bài tập vừa sức, phù hợp với tình trạng của bản thân.
• Xây dựng chế độ nghỉ ngơi: Trong 6 tuần đầu sau sinh, cố gắng nghỉ ngơi càng nhiều càng tốt, ngủ trưa, buổi tối ngủ đủ 7 – 9 tiếng, kết hợp với việc nghỉ ngơi trong ngày và hạn chế sử dụng rượu hoặc chất kích thích.
• Tham gia lớp học tiền sản: Lớp học tiền sản giúp cung cấp thông tin và kỹ năng cần thiết cho quá trình mang thai, sinh nở và chăm sóc sau sinh. Người bệnh cần tham gia những lớp học này để xây dựng sự tự tin và tạo lập mạng lưới hỗ trợ, từ đó sẽ không cảm thấy cô đơn và được hỗ trợ nhiều hơn trong hành trình làm mẹ.
• Bổ sung dưỡng chất giúp cân bằng hormone nữ: Estrogen đóng vai trò trong việc điều chỉnh chức năng não, ảnh hưởng đến các dẫn truyền thần kinh liên quan đến tâm trạng như endorphins và serotonin. Mặt khác, progesterone giúp làm dịu não bộ và ngăn ngừa triệu chứng hoảng loạn. Người mẹ có thể bổ sung các loại tinh chất từ thiên nhiên như Lepidium Meyenii, một loại thảo dược có khả năng tăng cường hoạt động của hệ trục Não bộ – Tuyến yên – Buồng trứng, từ đó giúp cân bằng estrogen, progesterone và testosterone, hỗ trợ cải thiện trầm cảm sau sinh và tăng cường sức khỏe, nhan sắc, cũng như cải thiện đời sống sinh lý.

Xem thêm: Bài test trầm cảm sau sinh (EPDS) là gì? Thực hiện như thế nào?

Trầm cảm sau sinh kéo dài bao lâu? Có thể thấy rằng thời gian trầm cảm sau sinh kéo dài tùy thuộc vào nhiều yếu tố và mức độ khác nhau. Tuy nhiên, mỗi người mẹ có một cảm nhận riêng biệt nhưng nhận biết sớm các dấu hiệu trầm cảm sau sinh và tìm kiếm sự hỗ trợ y tế cũng như chuẩn bị tâm lý kịp thời để rút ngắn quá trình phục hồi và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người mẹ.