Điện tâm đồ (viết tắt ECG hoặc EKG) là một bản ghi lại hoạt động điện của tim. Năm 1902, bác sĩ người Hà Lan Einthovan đã phát minh ra phương pháp này (1). Điện tâm đồ giúp chẩn đoán nhiều bệnh lý tim mạch, trong bài viết này cùng ECO Pharma tìm hiểu cụ thể hơn về điện tâm đồ nhồi máu cơ tim.
Nhồi máu cơ tim là một tình trạng cực kỳ nguy hiểm xảy ra do không có đủ máu lưu thông đến một phần cơ tim. Tình trạng thiếu máu này xảy ra do nhiều yếu tố khác nhau nhưng thường liên quan đến tình trạng tắc nghẽn ở một hoặc nhiều nhánh động mạch vành ở tim. Nếu không có máu lưu thông, cơ tim bị ảnh hưởng sẽ bắt đầu chết. Nếu không kịp tái tưới máu cơ tim, căn bệnh này có thể gây tổn thương vùng cơ tim này vĩnh viễn và trường hợp nặng có thể dẫn đến tử vong. (2)
Điện tâm đồ nhồi máu cơ tim (ECG) là một phương pháp chẩn đoán thiết yếu cho người có nguy cơ hoặc đã xác định thiếu máu cơ tim, tổn thương hoặc nhồi máu cơ tim. Thông thường, đây là một trong những xét nghiệm đầu tiên người bệnh cần được thực hiện khi đến phòng cấp cứu với các triệu chứng của bệnh. Tình trạng bệnh trên điện tâm đồ được biểu hiện ở đoạn ST, sóng T và phức hợp QRS.
Điện tâm đồ là một trong những phương pháp an toàn và dễ dàng nhất ngay từ đầu trong chẩn đoán nhồi máu cơ tim. Điện tâm đồ 12 chuyển đạo tiêu chuẩn cũng được sử dụng phổ biến nhất trong việc đánh giá bệnh tim mạch. Đây là xét nghiệm quan trọng nhất để giải thích nhịp tim, phát hiện thiếu máu cục bộ, nhồi máu cơ tim, hội chứng QT dài, bất thường tâm nhĩ, phì đại tâm thất, viêm màng ngoài tim và các tình trạng khác. (3)
Tuy nhiên, nhiều bệnh lý tim mạch không thể phát hiện bằng điện tâm đồ, vì thế không nên chỉ sử dụng điện tâm đồ làm phương tiện duy nhất để chẩn đoán bệnh lý tim mạch. Các phương pháp chẩn đoán khác như xét nghiệm máu, siêu âm tim, chụp động mạch vành, chụp cắt lớp vi tính (CT) tim, chụp cộng hưởng từ (MRI) tim, nghiệm pháp gắng sức,… sẽ được chỉ định thực hiện cùng điện tâm đồ khi cần thiết.
Dấu hiệu nhồi máu cơ tim trong điện tâm đồ được thể hiện như sau:
Các giai đoạn của ECG nhồi máu cơ tim:
Nhồi máu cơ tim không ST chênh lên (NSTEMI, dưới nội mạc) là tình trạng hoại tử cơ tim (được chứng minh bằng các dấu ấn sinh học tim trong máu như troponin I hoặc troponin T và CK-MB sẽ tăng cao) mà không có đoạn ST chênh lên cấp tính. Những thay đổi trên điện tâm đồ như ST chênh xuống, sóng T đảo ngược hoặc cả hai có thể xuất hiện. (4)
Nhồi máu cơ tim ST chênh lên (STEMI, xuyên thành) là tình trạng hoại tử cơ tim với những thay đổi điện tâm đồ cho thấy ST chênh lên không thể đảo ngược nhanh chóng bằng thuốc nitroglycerin. Troponin I hoặc troponin T và CK-MB tăng cao.
Nhồi máu cơ tim chủ yếu ảnh hưởng đến thất trái (LV) nhưng tổn thương có thể lan sang thất phải (RV) hoặc tâm nhĩ, cụ thể các vị trí trên điện tâm đồ như sau:
Nhồi máu xảy ra ở thành trước thất trái và phần trước vách liên thất, điện tâm đồ nhồi máu cơ tim trước vách có biểu hiện:
Nhồi máu xảy ra ở phần ngoài thành bên và thành trước của thất trái.
Nhồi máu thường gặp ở thành dưới và sau của thất trái, điện tim trong nhồi máu cơ tim thành sau – dưới có biểu hiện:
Tình trạng bệnh chủ yếu gặp ở thành trước – bên, đôi khi là thành sau dưới với hình ảnh đoạn ST chênh xuống trên điện tim.
Có nhiều trường hợp, thiểu năng vành gây ra nhồi máu cũng đồng thời làm một nhánh bó His bị kém nuôi dưỡng sinh ra block nhánh, các dấu hiệu của block nhánh sẽ phối hợp với các dấu hiệu cơ bản của nhồi máu.
Tổn thương ảnh hưởng đến vùng sau tim, do tắc nghẽn động mạch vành phải (RCA), điện tâm đồ có đặc điểm:
Tình trạng xảy ra khi vùng mỏm tim bị tổn thương, thường liên quan đến động mạch vành phải (RCA) hoặc động mạch mũ (LCx), điện tâm đồ có đặc điểm:
Tổn thương xảy ra ở vùng hoành, thường liên quan đến động mạch liên thất trước (LAD). Trên ECG, dấu hiệu điện tâm đồ nhồi máu cơ tim nhận biết:
Cách đọc điện tâm đồ trong nhồi máu cơ tim như sau:
Đối với nhồi máu cơ tim cấp không ST chênh lên – NSTEMI:
Lưu ý: Sự thay đổi sóng T có độ nhạy cao với thiếu máu cơ tim nhưng độ đặc hiệu thấp trừ khi sóng T chuyển âm sâu (≥ 0,2mV) và mới xuất hiện.
Đối với nhồi máu cơ tim cấp có ST chênh lên – STEMI:
ST chênh lên mới tại hai chuyển đạo liên tiếp: ≥ 0,1mV ở những chuyển đạo khác nhưng trừ V2, V3.
Ở V2- V3
ST mới chênh xuống dạng chênh ngang hay chếch xuống ≥ 0,05mV trong hai chuyển đạo liên tiếp và/hoặc T chuyển âm ≥ 0,1mV trong hai chuyển đạo liên tiếp có sóng R chiếm ưu thế hay tỷ lệ sóng R/S > 1.
Ở V7-V9
V3R-V4R
Điện tâm đồ 12 chuyển đạo đã có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc chẩn đoán, phân loại, phát hiện kịp thời tổn thương cơ tim và đánh giá nhanh chóng tình trạng cơ tim. Nhờ đó, điện tâm đồ đóng vai trò then chốt trong việc triển khai các liệu pháp tái tưới máu hiệu quả trong điều trị bệnh.
Các dấu hiệu trên ECG có thể cho biết mức độ nghiêm trọng của nhồi máu. Ví dụ, sóng Q bệnh lý rộng (>0,2 giây) và sâu (>5 mm) cho thấy tiên lượng xấu hơn. ECG giúp phát hiện các rối loạn nhịp tim (như rung thất, block nhĩ thất) và các biến chứng khác của bệnh, từ đó có biện pháp can thiệp kịp thời. Sau cơn nhồi máu, ECG tiếp tục được sử dụng để theo dõi, đánh giá chức năng tim và điều chỉnh phác đồ thuốc phù hợp nhằm phòng ngừa các biến cố tim mạch trong tương lai.
Hy vọng qua bài viết này, bạn đã có cái nhìn tổng quan về điện tâm đồ nhồi máu cơ tim. ECG chỉ là một phần của bức tranh toàn cảnh. Chẩn đoán cuối cùng cần kết hợp với các xét nghiệm máu, siêu âm tim và đặc biệt là các triệu chứng lâm sàng. Người bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ để bổ sung thêm tinh chất Policosanol (GDL-5), Red Yeast Rice, Apple Cider Vinegar, Gynostemma,… giúp giảm cholesterol xấu, điều hòa mỡ máu, hỗ trợ ngăn ngừa xơ vữa động mạch, kiểm soát các vấn đề tim mạch hiệu quả.
