Xét nghiệm HBcAb có ý nghĩa gì trong chẩn đoán viêm gan B?

Khác với HBsAg (kháng nguyên bề mặt) và HBsAb (kháng thể bề mặt), chỉ dấu HBcAb (kháng thể lõi virus viêm gan B) này không xuất hiện sau khi tiêm vắc xin mà chỉ hình thành khi cơ thể thực sự đã phơi nhiễm hoặc từng nhiễm virus HBV. Cùng ECO Pharma tìm hiểu ý nghĩa, cách đọc kết quả và khi nào cần thực hiện kiểm tra định kỳ để bảo vệ sức khỏe gan ngay sau đây.

Xét nghiệm HBcAb là gì?

HBcAb (hay Anti-HBc) là xét nghiệm đo lường kháng thể kháng lõi virus viêm gan B. Kháng thể này được tạo ra bởi hệ miễn dịch của cơ thể để chống lại phần lõi của virus viêm gan B (HBV). Kháng thể HBcAb xuất hiện rất sớm sau khi nhiễm virus và có thể tồn tại suốt đời trong máu. Đây là một trong những dấu ấn huyết thanh quan trọng trong chẩn đoán viêm gan B.

Khác với HBsAb (kháng thể bề mặt), HBcAb không hình thành sau khi tiêm vắc xin mà chỉ xuất hiện khi cơ thể đã thực sự phơi nhiễm virus HBV. Vì vậy, khi kết quả xét nghiệm HBcAb dương tính, điều đó cho thấy người bệnh đang hoặc đã từng nhiễm virus viêm gan B trong quá khứ. (1)

Có hai loại kháng thể HBcAb thường được xét nghiệm:

• HBcAb IgM: Xuất hiện sớm và tăng nhanh trong giai đoạn viêm gan B cấp tính hoặc trong đợt bùng phát cấp của viêm gan B mạn tính. Khi bệnh chuyển sang giai đoạn ổn định, nồng độ IgM sẽ giảm dần.
• HBcAb IgG (hoặc HBcAb total): Kháng thể này xuất hiện sau giai đoạn cấp và là dấu hiệu của tình trạng nhiễm viêm gan B mạn tính.

HBcAb​ có ý nghĩa gì trong chẩn đoán viêm gan B?

HBcAb là chỉ dấu huyết thanh học quan trọng trong chẩn đoán, theo dõi và tầm soát viêm gan B. Việc phát hiện kháng thể này giúp bác sĩ (2):

• Xác định tiền sử phơi nhiễm virus HBV: Kháng thể này chỉ xuất hiện khi cơ thể thực sự bị nhiễm virus (trong quá khứ hoặc hiện tại), không hình thành sau khi tiêm vắc xin, giúp xác định người bệnh đã từng hoặc đang nhiễm virus.
• Phát hiện viêm gan B trong giai đoạn cửa sổ huyết thanh: Đây là giai đoạn mà các dấu ấn huyết thanh khác như HBsAg có thể đã âm tính, nhưng HBcAb IgM dương tính và là dấu hiệu duy nhất giúp chẩn đoán nhiễm virus cấp tính.
• Tầm soát viêm gan B tiềm ẩn: Sự hiện diện của HBcAb IgM cho thấy nhiễm virus cấp tính hoặc tái hoạt động, trong khi HBcAb IgG là dấu hiệu của nhiễm virus mạn tính hoặc đã hồi phục. Nó cũng giúp tầm soát nguy cơ viêm gan B tiềm ẩn (OBI) ở một số người HBsAg âm tính.

Cách đọc và giải nghĩa kết quả xét nghiệm HBcAb

1. HBcAb dương tính

Kết quả HBcAb Total dương tính hoặc HBcAb IgG dương tính nghĩa là người đó đã từng nhiễm virus viêm gan B trong quá khứ. Điều này có thể rơi vào hai trường hợp, đã khỏi bệnh hoàn toàn (có HBsAb dương tính) hoặc đang mang virus mạn tính (có HBsAg dương tính).

• Nếu HBcAb IgM dương tính: Người bệnh đang ở giai đoạn nhiễm virus cấp tính hoặc đang có đợt bùng phát của viêm gan B mạn tính.
• Nếu HBcAb IgG dương tính và HBcAb IgM âm tính: Người bệnh đã nhiễm virus mạn tính hoặc đã khỏi bệnh hoàn toàn.

2. HBcAb âm tính

HBcAb âm tính (bao gồm cả HBcAb IgM âm tính) có nghĩa là người đó chưa bao giờ phơi nhiễm hoặc tiếp xúc với virus viêm gan B. Nếu một người HBcAb âm tính và HBsAb âm tính, họ là đối tượng cần được tiêm phòng vắc xin viêm gan B ngay lập tức để tạo ra miễn dịch bảo vệ.

3. Cách kết hợp đọc cùng HBsAg, HBsAb, HBeAg

Kết quả xét nghiệm HBcAb (Anti-HBc) thường được đọc kết hợp với các chỉ số huyết thanh khác như HBsAg (kháng nguyên bề mặt), Anti-HBs (kháng thể bề mặt) và Anti-HBc IgM (kháng thể lõi loại IgM) để đưa ra chẩn đoán chính xác về tình trạng nhiễm virus viêm gan B (HBV).

HBcAb​ dương tính có cần điều trị không?

Không cần điều trị đặc hiệu nếu chỉ có anti-HBc dương tính đơn độc. Kết quả HBcAb dương tính chỉ phản ánh cơ thể đang hoặc đã từng phơi nhiễm virus viêm gan B (HBV). Quyết định điều trị sẽ phụ thuộc vào việc kết hợp chỉ số này với các dấu ấn huyết thanh khác và tình trạng lâm sàng:

• HBsAg dương tính và HBcAb dương tính: Người bệnh đang trong tình trạng viêm gan B mạn tính. Quyết định điều trị sẽ dựa trên mức độ hoạt động của virus (HBV DNA cao/thấp), mức độ tổn thương gan (men gan ALT, AST) và tình trạng xơ hóa gan.
• HBsAg âm tính, HBsAb dương tính và HBcAb dương tính: Người bệnh đã hồi phục hoàn toàn và có miễn dịch bảo vệ, do đó không cần điều trị.

• HBsAg âm tính, HBsAb âm tính và HBcAb dương tính: Cần làm xét nghiệm HBV DNA để xác định liệu virus có tồn tại ở nồng độ rất thấp hay không. Nếu phát hiện HBV DNA, điều trị dự phòng có thể được xem xét tùy trường hợp (ví dụ người suy giảm miễn dịch, chuẩn bị ghép tạng).

Bệnh nhân có tiền sử nhiễm HBV đang được điều trị bằng các liệu pháp kháng ung thư có nguy cơ cao đã được xác định gây tái hoạt động HBV nên được bắt đầu sử dụng thuốc kháng virus dự phòng ngay khi bắt đầu liệu pháp kháng ung thư và tiếp tục điều trị kháng virus trong ít nhất 12 tháng sau khi ngừng liệu pháp kháng ung thư.

Có cần xét nghiệm HBcAb​ định kỳ không?

Xét nghiệm HBcAb định kỳ không cần thiết cho tất cả mọi người. Nhưng trong một số trường hợp cần xét nghiệm để theo dõi phơi nhiễm và nguy cơ tái hoạt động HBV:

• Người có tiền sử viêm gan B: Phát hiện viêm gan B tiềm ẩn và theo dõi nguy cơ tái hoạt động, đặc biệt khi miễn dịch suy giảm.
• Người chuẩn bị có thai hoặc tiêm vắc xin: Xác định tiền sử phơi nhiễm và cần thiết tiêm bổ sung HBsAb hay theo dõi sát sao.
• Sau phơi nhiễm hoặc tiếp xúc với máu nghi ngờ: Phát hiện sớm phơi nhiễm và quyết định theo dõi hoặc dự phòng điều trị kháng virus.

HBcAb là chỉ dấu quan trọng phản ánh việc cơ thể đã từng hoặc đang phơi nhiễm virus viêm gan B (HBV). Xét nghiệm giúp phát hiện sớm viêm gan B cấp, mạn hoặc tiềm ẩn, đồng thời hỗ trợ đánh giá miễn dịch, theo dõi nguy cơ tái hoạt động virus và hướng dẫn điều trị dự phòng khi cần thiết. Nắm rõ ý nghĩa của HBcAb và kết hợp với các chỉ số khác như HBsAg, HBsAb giúp bác sĩ đưa ra phác đồ điều trị phù hợp, bảo vệ gan và hạn chế nguy cơ lây nhiễm cho người khác.